Ánh sáng xanh là gì? "Thủ phạm" gây hại đến mắt và giấc ngủ của bạn

Nhiều người có thói quen sử dụng điện thoại trước khi ngủ. Tuy nhiên, ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính,... gây ra tình trạng mỏi mắt, mất ngủ, ngủ không sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dùng.

Ánh sáng xanh là gì?
Ánh sáng xanh (Blue Light/HEV - High Energy Visible Light) là một phần của quang phổ ánh sáng khả kiến mà mắt người có thể nhìn thấy, nằm trong khoảng bước sóng từ 380-495 nanomet (nm). So với nhiều màu sắc khác trong quang phổ nhìn thấy (380-700 nm), ánh sáng xanh có bước sóng ngắn hơn nên mang năng lượng photon cao hơn. Dựa trên bước sóng, ánh sáng xanh thường được chia thành hai nhóm: ánh sáng xanh tím (380-450 nm) và ánh sáng xanh lam (450-495 nm).

Ánh sáng xanh có bước sóng ngắn nên mang năng lượng cao hơn so với nhiều loại ánh sáng khác trong quang phổ nhìn thấy - Ảnh: Internet

Ánh sáng xanh tồn tại trong cả nguồn tự nhiên và nhân tạo. Trong tự nhiên, nguồn ánh sáng xanh lớn nhất là mặt trời, xuất hiện cùng các dải màu khác trong quang phổ khả kiến. Đây là loại ánh sáng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tỉnh táo, hỗ trợ điều hòa nhịp sinh học và chu kỳ ngủ - thức của cơ thể vào ban ngày.

Ngoài nguồn tự nhiên, ánh sáng xanh còn được phát ra từ các thiết bị điện tử và hệ thống chiếu sáng như điện thoại thông minh, máy tính, máy tính bảng, tivi, màn hình LED và đèn LED. Khác với ánh sáng mặt trời, việc tiếp xúc với ánh sáng xanh từ màn hình điện tử trong thời gian dài, đặc biệt vào buổi tối hoặc trước khi đi ngủ, có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất melatonin, làm chậm thời gian đi vào giấc ngủ và gây rối loạn nhịp sinh học.

Gây mỏi mắt và tăng nguy cơ tổn thương võng mạc
Đây là tác động phổ biến nhất của ánh sáng xanh từ điện thoại. Khi nhìn màn hình liên tục, mắt phải điều tiết trong thời gian dài và tần suất chớp mắt giảm, dẫn đến hội chứng mỏi mắt kỹ thuật số (Digital Eye Strain). Người dùng có thể gặp các triệu chứng như khô mắt, nhức mắt, nhìn mờ, chảy nước mắt, đau đầu, giảm khả năng tập trung hoặc cảm giác khó chịu sau nhiều giờ sử dụng thiết bị.

Tiếp xúc với ánh sáng xanh theo thời gian có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng do tuổi tác - Ảnh: Internet

Ngoài ra, ánh sáng xanh có bước sóng ngắn và năng lượng cao có khả năng đi qua giác mạc, thủy tinh thể để đến võng mạc. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy ánh sáng xanh có thể làm tăng stress oxy hóa, gây tổn thương tế bào cảm thụ ánh sáng và được xem là cơ chế có thể liên quan đến thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD). Một số nghiên cứu cũng ghi nhận việc sử dụng thiết bị điện tử kéo dài có liên quan đến tình trạng khô mắt và nguy cơ tiến triển cận thị, đặc biệt ở trẻ em. Tuy nhiên, các yếu tố như thời gian nhìn gần, khoảng cách sử dụng và thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng.

Ức chế melatonin và làm rối loạn giấc ngủ
Khi tiếp xúc với ánh sáng xanh vào buổi tối, não bộ sẽ giảm sản xuất melatonin (hormone điều hòa chu kỳ ngủ - thức). Điều này khiến cơ thể khó buồn ngủ, kéo dài thời gian đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu và dễ thức giấc giữa đêm. Không chỉ ánh sáng xanh, việc lướt mạng xã hội, xem video hay chơi game trước khi ngủ cũng khiến não bộ duy trì trạng thái hưng phấn, làm tình trạng mất ngủ trở nên nghiêm trọng hơn. Khi chất lượng giấc ngủ suy giảm trong thời gian dài, cơ thể không có đủ thời gian phục hồi, kéo theo hàng loạt hệ lụy như suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung, giảm hiệu suất học tập và làm việc, suy yếu hệ miễn dịch, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, béo phì và đái tháo đường type 2.

Một số nghiên cứu dịch tễ học cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo vào ban đêm, rối loạn nhịp sinh học và nguy cơ mắc một số bệnh ung thư liên quan đến hormone như ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay mới chỉ cho thấy mối liên hệ quan sát và chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để kết luận ánh sáng xanh từ điện thoại trực tiếp gây ung thư.

Có thể thúc đẩy quá trình lão hóa da
Bên cạnh mắt và giấc ngủ, ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại cũng được nghiên cứu về tác động đối với làn da. Một số nghiên cứu cho thấy ánh sáng xanh có thể làm tăng stress oxy hóa, thúc đẩy hình thành gốc tự do, từ đó ảnh hưởng đến collagen và elastin (hai thành phần giúp duy trì độ đàn hồi của da). Hệ quả có thể là tăng sắc tố, da xỉn màu và thúc đẩy quá trình lão hóa sớm. Tuy nhiên, các chuyên gia da liễu nhận định bằng chứng về ảnh hưởng của ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại đối với da vẫn còn hạn chế, và mức độ tác động thấp hơn nhiều so với tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời.

Làm gì để giảm thiểu ánh sáng xanh?
Không thể loại bỏ hoàn toàn ánh sáng xanh trong cuộc sống, bởi đây vẫn là một phần của ánh sáng tự nhiên và có vai trò nhất định đối với cơ thể. Tuy nhiên, việc điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử có thể giúp giảm mức độ tiếp xúc với ánh sáng xanh, đặc biệt vào buổi tối.

Người dùng nên hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng và máy tính trong khoảng 1-2 giờ trước khi ngủ để cơ thể duy trì nhịp sinh học ổn định. Hạn chế tối đa thời gian sử dụng các thiết bị điện tử và cho mắt bạn nghỉ giải lao theo quy tắc 20-20-20. Cứ 20 phút làm việc trên máy tính thì cho mắt thư giãn trong 20 giây bằng cách nhìn vào vật nào bất kỳ ở khoảng cách 20 feet - 6 mét. Trong quá trình sử dụng thiết bị, nên điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp, giữ khoảng cách hợp lý giữa mắt và màn hình, đồng thời cho mắt nghỉ sau thời gian làm việc liên tục.

Ngoài ra, các tính năng như Night Shift, Night Mode hoặc chế độ lọc ánh sáng xanh trên điện thoại có thể hỗ trợ giảm lượng ánh sáng xanh phát ra từ màn hình bằng cách điều chỉnh màu sắc hiển thị sang tông ấm hơn. Tuy nhiên, các tính năng này chỉ giúp giảm tiếp xúc với ánh sáng xanh và không thay thế việc kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị.

Kính cường lực chống ánh sáng xanh JCPAL Anti Blue Light: Giải pháp hỗ trợ bảo vệ màn hình điện thoại
Bên cạnh việc thay đổi thói quen sử dụng thiết bị, các sản phẩm hỗ trợ bảo vệ màn hình tích hợp khả năng lọc ánh sáng xanh cũng được nhiều người dùng lựa chọn, đặc biệt với những người thường xuyên tiếp xúc với điện thoại trong thời gian dài.

Kính cường lực chống ánh sáng xanh JCPAL Anti Blue Light được thiết kế với khả năng lọc ánh sáng xanh trong dải bước sóng 380-455 nm, hỗ trợ giảm mức độ tiếp xúc với ánh sáng xanh phát ra từ màn hình điện thoại. Sử dụng chất liệu Aluminosilicate có độ cứng cao, tăng khả năng bảo vệ màn hình trước trầy xước và các va chạm trong quá trình sử dụng. Dòng kính duy trì độ trong suốt, hỗ trợ hiển thị hình ảnh rõ nét, hạn chế bám vân tay và mang lại trải nghiệm sử dụng thuận tiện. Đây là lựa chọn phù hợp cho những người thường xuyên sử dụng điện thoại để học tập, làm việc hoặc giải trí như học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng và người có thời gian tiếp xúc màn hình kéo dài.

Kính cường lực chống ánh sáng xanh JCPAL có khả năng lọc bước sóng 380-455nm - Ảnh: JCPAL Việt Nam

Kết luận
Ánh sáng xanh là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại, tuy nhiên việc tiếp xúc với ánh sáng xanh từ điện thoại trong thời gian dài, đặc biệt vào ban đêm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mắt, chất lượng giấc ngủ và nhịp sinh học. Bên cạnh việc kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị và duy trì thói quen nghỉ ngơi hợp lý, người dùng có thể kết hợp các giải pháp hỗ trợ bảo vệ màn hình để giảm mức độ tiếp xúc với ánh sáng xanh trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Kính cường lực chống ánh sáng xanh JCPAL Anti Blue Light là lựa chọn phù hợp cho những người thường xuyên làm việc, học tập hoặc giải trí trên điện thoại, hỗ trợ lọc ánh sáng xanh từ màn hình, đồng thời bảo vệ thiết bị trước trầy xước và các tác động trong quá trình sử dụng.

ĐỨC ĐƯỜNG - KHÁNH MY